Talus Osteokondral Lezyonu (OCD):

Talus osteokondral lezyonu; ayak bileği ekleminde talus kemiğinin kıkırdak ve kıkırdak altı kemik dokusunu etkileyen, ağrı, kemik iliği ödemi, şişlik, hareket kısıtlılığı ve spor performansında düşüşe yol açabilen önemli bir kıkırdak hasarıdır. Bu içerikte talus OCD nedenleri, ayak bileği burkulması sonrası gelişen kıkırdak hasarı, MR ile tanı, cerrahi dışı tedaviler, artroskopik mikrokırık, kıkırdak matriksi, kök hücre uygulamaları, mozaikoplasti ve ameliyat sonrası iyileşme süreci ayrıntılı şekilde ele alınır.

Talus Osteokondral Lezyonu (OCD) Nedir?

Ayak bileği eklemi; talus, tibia ve fibula kemikleri tarafından oluşturulan bir eklemdir. Ayak bileği ekleminin yüzeyini oluşturan talusun kıkırdak ve kemik hasarını içeren yaralanmasına talus osteokondral lezyonu (talus OCD veya TOL) denir. Talus osteokondral lezyonu hastalığında problem kıkırdakta, kıkırdak altı kemik dokuda veya her ikisinde beraber olabilir.

Lezyon alanının çevresindeki kemik dokuda kemik iliği ödemi gözlenebilir. Kemik iliği ödeminin büyüklüğü, lezyonun aktif olduğu dönemlerde artar ve ağrıya sebep olur. Talus osteokondral lezyonlarda büyüklük önemlidir. Lezyonun büyüklüğü hem ağrı açısından hem de tedavilerin planlanması açısından kritik öneme sahiptir. Genelde küçük bir hasar şeklinde başlayan bu hastalık tedavisiz kalırsa giderek büyüyebilir.

Talus Osteokondral Lezyonu Neden Olur?

Talus osteokondral lezyonların en sık nedeni ayak bileği travmalarıdır. Genelde tekrarlayan ayak bileği burkulmaları sonrası oluşurlar. Ancak bazen tek seferlik şiddetli bir travma, ayak bileği kıkırdaklarına zarar verebilir. Ayak bileği burkulmaları gibi travmalar sonucu bilek ekleminde bağ yaralanmaları görülebilir.

Bu yaralanmalar düzgün bir şekilde iyileşmezse veya tedavi edilmezse ayak bileği ekleminde stabilite sorunları gelişir. Stabilite yetersiz olunca ayak bileği ekleminde görülen sıra dışı hareketler kıkırdağı bozarak talus osteokondral lezyonu oluşumu için zemin hazırlar. Travmalar dışında; idiyopatik nedenli (nedeni bilinmeyen şekilde), ayak bileği şekil bozukluklarına bağlı veya fazla kilo alımına bağlı da talus osteokondral lezyonu gelişimi görülebilmektedir.

Talus Osteokondral Lezyonu Belirtileri

Talus osteokondral lezyonlarda belirti, lezyonun boyutuna göre değişir. Küçük lezyonlar çok uzun yıllar semptom vermeden uykuda kalabilirler. Lezyon büyüdükçe veya lezyon etrafında kemik iliği ödemi oluştukça ağrı semptomları belirgin hâle gelmeye başlar.

Talus osteokondral lezyonlar büyüyerek ayak bileği kireçlenmelerine ve ayak bileği eklemi içinde iltihap birikmesine (efüzyon/sinovit) neden olabilir. Böyle bir durumda hastanın şikâyeti artar. Ağrı dışında; hareket kısıtlılığı, şişlik, aksama ve topallama gibi semptomlar gelişebilir.

Talus Osteokondral Lezyonu Tanısı

Ayak bileği çevresinde ağrı nedeniyle ortopedi polikliniği muayenesine giden hastalardan ayrıntılı bir anamnez alınır. Hastanın şikâyetleri değerlendirilir. Sonrasında yapılan ortopedik fizik muayene ile osteokondral lezyon şüphesi gelişir. Bunun üzerine istenen ayak bileği röntgeni ve sonrasında MR’ı sayesinde kesin tanı konulmuş olur.

Talus Osteokondral Lezyonu Tedavisi

Talus osteokondral lezyonu tedavisi, hastanın şikâyet şiddeti ile doğrudan ilişkilidir. Hastanın hafif-orta düzeyde şikâyetleri mevcut ve lezyon küçük ise cerrahi dışı (konservatif) tedavi yöntemleri uygulanmalıdır.

OCD Cerrahi Dışı Tedavi Yöntemleri:

• Fizik tedavi ile ayak bileği çevresi kasların kuvvetlendirilmesi.
• İlaç tedavisi.
• Eklem içi enjeksiyon tedavileri.
• Kıkırdak yapımını desteklemek amacıyla vitamin (glukozamin, kondroitin) ve PRP uygulamaları.
• Kilo kaybı.
• Ayak bileği stabilizasyon egzersizleri.
• Uygun ayakkabı ve tabanlık kullanımı.

Ameliyat dışı tedavi yöntemlerinden fayda görmeyen, talus osteokondral lezyonu çevresi ödemli, şiddetli ağrısı olan ve koruyucu tedavilere rağmen büyüme gösteren talus osteokondral lezyonlarda cerrahi tedavi seçenekleri uygulanmalıdır.

Talus Osteokondral Lezyonu Ameliyatı

Talus osteokondral lezyonunun büyüklük ve yerine göre literatürde bir dizi ameliyat tekniği mevcuttur. Bu operasyonların bir kısmı açık, bir kısmı kapalı artroskopik olarak yapılabilir.

OCD Operasyonları:

• Artroskopik Mikrokırık (Drilleme / Canlandırma)
• Artroskopik Mikrokırık + Kıkırdak Skafold
• Artroskopik Mikrokırık + Kıkırdak Matriksi
• Kök Hücre Tedavisi
• Kadavradan Kıkırdak Transferi (Osteokondral Allogreft)
• Açık Mozaikoplasti Ameliyatı (Osteokondral Otogreft)

OCD Ameliyatları:

• Mikrokırık Ameliyatı: Osteokondral lezyon alanındaki çürümüş kıkırdak temizlenerek kemiğin içerisine 2 mm teller ile delikler açılır. Buradan gelen rejeneratif kök hücre materyali yeni kıkırdak oluşumuna imkân sağlar.
• Mozaikoplasti Ameliyatı: Açık teknikle yapılan bir ameliyattır. Kaval kemiğinin alt ucu kontrollü bir kesi ile kaldırılır. Talus osteokondral lezyonuna ulaşılır. Burada kıkırdak ve kemik hasarı bulunan bölge temizlenir. Daha sonra dizin yük taşımayan alanından tam kat kıkırdak kemik grefti alınır ve talustaki hasar görmüş alana transfer edilir.