Femur Kırığı Nedir? Yaşa Özgü Tanısı, Tedavisi ve Ameliyatı

Femur kırığı, kalça ile diz arasındaki uyluk kemiğinde travma, düşme, kemik erimesi, tümör veya tekrarlayan zorlanmalar sonucu oluşan kırıklardır. Şiddetli uyluk ağrısı, bacakta şekil bozukluğu ve yürüyememe ile kendini gösterebilir. Femur kırığı tanısı ve tedavisi; hastanın yaşı, kırığın yeri ve tipine göre planlanır. Tedavide alçı, cerrahi yöntemler ve ameliyat sonrası rehabilitasyon öne çıkar.

Femur Kırığı Nedir?

Uyluk olarak tabir ettiğimiz alanı oluşturan kemik yapı femur olarak adlandırılır. Femur kemiği, üst ucunda kalça eklemini, alt ucunda ise diz eklemini oluşturan vücudun en uzun kemiğidir. Femur kemiğinde çeşitli sebeplerden dolayı oluşan kırıklara ise femur kırığı denir.

Femur kırığının nedenleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:

• Travma ve Düşmeler
• Tümöre Bağlı Patolojik Kırıklar
• Kemik Erimesine Bağlı Gelişen Kırıklar
• Femur Stres Kırıkları

Tüm bu nedenler içerisinde en sık femur kırığı nedeni ise travma ve düşmeler olarak öne çıkmaktadır.

Femur Kırığı Belirtileri Nelerdir?

Femur kırığı geçiren kişide en önemli ve bariz bulgu, uyluk bölgesinde şiddetli ağrıdır. Kırık sonrası ilgili alanda sıra dışı kemik hareketleri, bacakta dışa dönme, deforme görünüm ve kırılan bacakta kısalma gibi semptomlar görülür. Kırılan tarafa yük vererek yürümek neredeyse imkânsızdır ve bu hastalar genelde kırık sonrası acil servise sedye ile getirilirler.

Femur kırığı belirtileri, kırığın yerine ve şiddetine bağlı olarak değişebilir. Ağrıya uyluk bölgesinde şişlik, morarma ve dokunmakla hassasiyet eşlik edebilir. Ciltte açık yara bulunması açık kırık açısından değerlendirme gerektirir. Travma sonrası bu belirtilerin görülmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Femur Kırığı Tanısı Nasıl Konulur?

Femur kırığı tanısı genelde acil serviste konulur. Kırık sonrası gelişen şiddetli semptomlarla hasta acile getirilir. Burada hekim tarafından istenen röntgen ve gerekirse tomografi tetkikleri ile kesin tanı konulmuş olur.

Femur kırığı tanısında görüntüleme bulguları, yaralanmanın öyküsü ve fizik muayene ile birlikte değerlendirilir. Muayenede cildin bütünlüğü, bacağın kan dolaşımı ve sinir fonksiyonları kontrol edilir. Röntgen, kırığın yerini ve tipini belirlemeye yardımcı olurken bilgisayarlı tomografi, özellikle ekleme uzanan kırıklarda daha ayrıntılı değerlendirme sağlayabilir.

Femur Kırığı Tedavisi Nasıldır?

Femur kırığı tedavisi hastanın yaşına, kırığın tipine ve yerine göre değişmektedir. Çocuk yaş grubunda ve yetişkin yaşlarda farklıdır. Yine femurun şaft kısmında gelişen kırıklar ile diz çevresi ve kalça çevresinde gelişen kırıkların tedavisi de değişkenlik göstermektedir.

• Kalça Çevresi Femur Kırıkları Tedavisi: Kalça eklemini ilgilendiren femur kırıklarında, çeşitli istisnalar dışında hemen her zaman cerrahi tedavi uygulanır.
• Femur Şaft Kırıkları Tedavisi: Femur şaft kırığı dediğimiz kemik orta hat kırıklarında, 5 yaş ve altı çocuklarda alçı ve bandaj tedavileri ile kırık tedavi edilir. Ancak 5 yaş üstü femur şaft kırıklarında cerrahi tedavi yöntemlerine başvurulmaktadır.

Femur Kırığının Yaşa Özgü Tedavisi

Femur Üst Ucu Kırıklarında: Cerrahi tedavide, kırığın yerine göre vidalama, çivi uygulaması (PFN) veya protez tedavileri yapılmaktadır.

Femur Şaft Kırıklarında:

• 0-6 Ay Arası Çocuklarda: Pavlik bandaj uygulaması.
• 6 Ay - 5 Yaş Arası Çocuklarda: Pelvipedal alçı tedavisi.
• 5-11 Yaş Arası Çocuklarda: Titanyum elastik çivi (TEN) veya plak tedavisi.
• 11 Yaş Üzeri Çocuk ve Yetişkinlerde: Femur çivisi veya plak tedavileri uygulanmalıdır.

Femur kırığı ameliyatları ortalama 1 saat sürmektedir. Hastalar operasyon sonrası 1. gün ayağa kaldırılıp yürütülür ve 1-2 gün serviste takip edilir.

Femur Kırığı Sonrası İyileşme Dönem

Kemik kırığı ameliyatı olduğu için ilk 24 saatte ağrı şiddetli olabilir. Hastalar operasyondan 1 gün sonra destekli ve genelde kırık taraf üzerine basmadan yürütülür. Femur çivisi uygulanan hastalarda ise üzerine basma erken dönemde mümkün olabilmektedir. Kırık kaynaması ortalama 6-8 hafta olup 1 yıla kadar uzayabilir. Hastalar bu süreçte doktor takibinde kalarak rehabilitasyon süreçlerini tamamlamaktadır.

Ortalama süreler ile konuşmak gerekir ise hastalar yaklaşık 6.-8. hafta kırığın kaynaması ile yavaş yavaş günlük hayatına dönebilir. Ortalama 6. ay itibarıyla eski spor aktivitelerine tam katılım sağlayabilirler.

Femur kırığı sonrası iyileşme süreci, kırığın tipi ve uygulanan tedavinin yanı sıra hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Düzenli ortopedi kontrolleri ve röntgen incelemeleriyle kemik kaynaması takip edilir. Kırık bacağa yük verme ve günlük aktivitelere dönüş, hekimin belirlediği plana uygun olarak kademeli şekilde gerçekleştirilir. Sigara kullanımı kemik iyileşmesini geciktirebileceğinden bu süreçte tütün ürünlerinden uzak durulması önemlidir.

Femur Kırığı Sonrası Fizik Tedavi

Femur kemiği vücuttaki en büyük kemiklerden birisidir. Kırıkları sonrası ciddi kas kayıpları yaşanır. Özellikle yetişkin yaş grubunda ciddi hareket kısıtı ve fonksiyon kayıpları sürece eklenir. Çocuk yaş grubunda femur kırığı sonrası fizik tedavi ihtiyacı genelde olmaz. Yetişkin femur kırıklarında ise hasta ister ameliyat olsun, ister olmasın, kaynama sonrasında mutlaka fizik tedavi uygulamaları gerekmektedir.

Femur kırığı sonrası fizik tedavi, kas gücünün ve eklem hareket açıklığının yeniden kazanılmasını, yürüme becerisinin geliştirilmesini ve günlük aktivitelere dönüşü destekler. Rehabilitasyon programı; kırığın yeri, uygulanan tedavi ve iyileşme durumuna uygun olarak kişiye özel planlanır. Egzersizlere başlama zamanı ve kırık bacağa verilebilecek yük, ortopedi hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda belirlenir; uygun hastalarda rehabilitasyona kemik kaynaması tamamlanmadan başlanabilir.