Omuz Çıkığı: Nedenleri? Tanısı? Tedavisi ve Ameliyatı

Omuz çıkığı, humerus başının glenoid adı verilen omuz eklem yuvasından ayrılmasıdır. Travma, spor yaralanmaları veya eklem gevşekliği sonucu gelişebilen omuz çıkığında şiddetli ağrı, hareket kaybı ve şekil bozukluğu görülebilir. Tedavide öncelikle omuzun yerine konulması (redüksiyon) uygulanır. Tekrarlayan omuz çıkıklarında veya eşlik eden Bankart ve Hill-Sachs lezyonlarında artroskopik ya da açık omuz çıkığı ameliyatı gerekebilir.

Omuz Çıkığı Nedir?

Omuz eklemi, glenoid adı verilen yuva ve humerus üst uç adını verdiğimiz baş kısmından oluşur. Kapsül ve çevredeki bağların etkisi ile omuz başı, yuvasının içerisinde tüm eksenlerde dönebilir. Omuz başının, içinde hareket ettiği yuvadan ayrılmasına omuz çıkığı adı verilir.

Omuz çıkığı yönüne göre ön, arka, yukarı veya aşağı doğru gerçekleşebilir.

Omuz Çıkığı Nedenleri Nelerdir?

Omuz çıkığı nedenleri travmatik ve travma dışı nedenler olarak ayrılabilir. Omuz çıkığına zemin oluşturan nedenlerin çok büyük bir bölümü travmaya bağlıdır. Düşme, spor yaralanmaları, trafik kazaları, epilepsi nöbetleri, doğal afetler ve kavgalar gibi durumlar en sık travmatik omuz çıkığı nedenleridir.

Vücutta görülen fazla esneklik durumu (hiperlaksite) ise en sık travma dışı omuz çıkığı nedenlerinden biri olarak kabul edilir.

Omuz Çıkığı Belirtileri Nasıl Olur?

Omuz çıkığı olması durumunda görülen en önemli bulgu, omuz çevresinde ağrıdır. Omuzun dış kısmında şekil bozukluğu ve gamze şeklinde bir deformite gözlenir. Omuz hareketleri kısıtlanır, hatta kilitlenebilir. Omuz fonksiyonlarında kayıp görülür.

Omuz Çıkığı Tanısı Nasıl Konulur?

Omuz çıkığı olan hastalara tanı genellikle hastanelerin acil birimlerinde konulur. Hastaneye yukarıdaki belirtilerle gelen hastada yapılan muayene ve çekilen röntgen tetkiki sonrasında hastalığın kesin tanısı konulur.

Omuz Çıkığı Tedavisi

Omuz çıkığı tanısı konulduktan sonra ilk yapılması gereken tedavi, omuz başını yerine koymaktır (redüksiyon). Omuz redüksiyonu ortopedik acil işlemlerden biridir ve mümkün olan en kısa zamanda uygulanmalıdır.

Bu işlem ortopedi hekimleri tarafından yapılmalıdır. Çünkü yanlış bir redüksiyon işlemi omuzda ek bir yaralanmaya veya kırığa neden olabilir.

Omuz çıkığı yerine konulduktan sonra hastalara ağrı kesici tedaviler verilir ve kol askısı uygulanarak omuz sabitlenir. Sonrasında radyolojik değerlendirme yapılır, MR ve röntgen çekilir ve ek yaralanmalar ortaya konulur.

Omuz çıkığı geçiren kişilerde belirli durumlara göre cerrahi veya cerrahi dışı tedavi yöntemleri uygulanabilir.

Cerrahi tedavi gerekmeyen durumlar:

• Fazla esneklik (hiperlaksite) nedeniyle oluşan çıkıklar.
• 18 yaş üzerinde omuzda ilk kez çıkık gelişmiş olması.
• Cerrahi tedaviyi kaldıramayacak ek hastalıkların bulunması.

Cerrahi tedavi gerektiren durumlar:

• Tekrarlayan omuz çıkığı.
• İlk omuz çıkığının 18 yaşın altında oluşması.
• Omuz çıkığı ile birlikte kırık gelişmesi.
• Omuz çıkığı ile birlikte rotator manşet (omuz kası) yırtığı olması.

Omuz Çıkığı Yerine Koyulması (Redüksiyonu)

Omuz çıkığı gelişen hastalarda tedavide ilk adım, acil şartlarda omuzun yerine oturtulmasıdır. Bu işlem ortopedi uzmanı tarafından uygulanır. Omuz çıkığı redüksiyonu esnasında ağrı kesici ilaçlar ve mümkünse anestezi uygulamaları yapılması önerilir.

Omuz çıkığı redüksiyonu için birtakım yerine koyma yöntemleri tanımlanmıştır. Bu yöntemler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Hipokrat Manevrası
• Kocher Manevrası
• Stimson Manevrası
• Cunningham Manevrası
• Dış Rotasyon (Hennepin) Manevrası

Omuz Çıkığı Ameliyatı

Yukarıda omuz çıkığında hangi durumlarda ameliyat gerektiğini belirtmiştik. Omuz çıkığı ameliyatları kapalı ve açık ameliyatlar olarak ikiye ayrılır. Omuz çıkığında ilk basamakta kapalı, yani artroskopik operasyonlar tercih edilir. Nüks eden hastalarda veya omuz çıkığına kırığın eşlik ettiği durumlarda açık ameliyatlar devreye girer.

Omuz çıkığının kapalı ameliyatında yırtılan Bankart dokusu artroskopik olarak tamir edilir. İşlem esnasında ek olarak Hill-Sachs lezyonunun içi de yumuşak doku ile doldurulur (remplissage prosedürü).

Omuz çıkığı ameliyatı sonrası tekrarlama durumunda ise açık ameliyat olan Latarjet ameliyatı yapmak gerekir. Latarjet ameliyatında omuzun ön kısmında bulunan korakoid kemiği glenoidin ön kısmına taşınarak omuz başının yerinde durması sağlanır.

Omuz çıkığı ameliyatı genel anestezi altında yapılır ve yaklaşık 1 saat sürer. Hasta ameliyattan sonraki gün hastaneden taburcu olabilir. Ameliyat sonrası ortalama 3 hafta omuz-kol askısı ile sabitleme yapılır.