Diz Kapağı Çıkığı Nedir? Tanısı, Nedenleri ve Ameliyatı

Diz kapağı çıkığı (patella çıkığı), patellanın uyluk kemiğindeki doğal yuvasından ayrılmasıyla gelişen ve özellikle travma, spor yaralanmaları, anatomik bozukluklar ve diz çevresindeki bağ problemleriyle ilişkili olabilen ortopedik bir sorundur. Diz kapağı çıkığı belirtileri, nedenleri, tanısı ve tedavisi hastanın fizik muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre değerlendirilir. İlk çıkıklarda ameliyatsız tedavi uygulanabilirken tekrarlayan çıkıklarda MPFL rekonstrüksiyonu, Fulkerson ameliyatı, trochleaplasti veya osteotomi gibi cerrahi yöntemler uygulanabilir.

Diz Kapağı Çıkığı Nedir?

Diz kapağı (patella) dizin ön bölgesinde, cilt altında bulunan kemiktir. Diz kapağı uyluk kemiğinin alt ucu ile eklem yapar. Diz hareketleri esnasında kapak çevresi bağlar tarafından kapağın yerinde ve uygun şekilde hareket etmesi sağlanır.

Diz kapağının herhangi bir neden ile uyluk alt ucundaki yuvasından ayrılmasına diz kapağı çıkığı denir. Diz kapağı çıkığı genelde dışarı yöne (lateral) doğru olurken bazen de içeri yöne (medial) doğru çıkık gelişebilir. Diz kapağı çıkıklarına bazen kırıklar veya kıkırdak yaralanmaları da eklenebilir.

Diz Kapağı Çıkığı Belirtileri Nelerdir?

Diz kapağı çıkığı olduğu durumda en hızlı ve en bariz bulgu diz önü ağrısıdır. Ağrı çok şiddetlidir. Ağrıya ek olarak dizin önünde deforme bir görünüm izlenir. Dizin büküp açma hareketleri kısıtlanır ve etkilenen bacak üzerine basmak imkânsız hâle gelir.

Diz Kapağı Çıkığı Tanısı Nasıl Konulur?

Diz kapağı çıkığı tanısı genellikle acilde konulur. Diz kapağı çıkığı belirtileri ile acile gelen hastaya yapılan muayene ve çekilen röntgen görüntüleri ile tanı kesinleştirilir.

Diz Kapağı Çıkığı Nedenleri Nelerdir?

Diz kapağı çıkıklarının en sık nedeni diz travmalarıdır. Diz üzerine düşme veya spor yaralanmaları en sık travma kaynaklarıdır. Ayrıca ani dönme ve yön değiştirmeler de kapak çıkıklarına neden olur. Buna ek olarak kemik deformiteleri ve eğrilikler de sık görülen kapak çıkığı nedenleridir.

X bacak, kapak yuvasının sığ olması ve tuberositas tibianın dışa yerleşimi; kemik kaynaklı kapak çıkığı nedenleri olarak öne çıkmaktadır.

Diz Kapağı Çıkığı Tedavisi Nelerdir?

Diz kapağı çıkığı tedavisinde ilk adım, acil olarak en kısa zamanda kapağın yerine oturtulmasıdır. Hastalar genelde çıkık şüphesi ile ambulans çağırırlar ve kapak hasta acile gelirken veya acile gelir gelmez yerine oturtulur (redüksiyon).

Çıkık yerine konulduktan sonra kıkırdak hasarı yoksa, tekrarlayan çıkık değilse veya çıkığa bir kıkırdak hasarı/kırık eşlik etmiyorsa hasta ameliyatsız olarak takip edilir. Buz uygulama, dizlik ve ağrı kesici tedavisi uygulanarak akut dönem geçince fizik tedaviye başlanmalıdır. Tekrarlayan diz kapağı çıkıkları, kapak çıkığına eşlik eden kırık veya kıkırdak hasarı, bacak deformitesi olması durumunda hastaya cerrahi tedavi önerilmelidir.

Diz Kapağı Çıkığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Diz kapağı çıkığı ameliyatları ortalama 1–1,5 saat sürmekte olup hasta ameliyattan 1 gün sonra taburcu olabilir. Diz kapağı çıkığı ameliyatları yumuşak doku ve kemik ameliyatları olmak üzere 2'ye ayrılır.

Diz Kapağı Çıkıklarında Yumuşak Doku Ameliyatları:

• MPFL bağ onarımı.
• MPFL bağ rekonstrüksiyonu.

Diz Kapağı Çıkıklarında Uygulanan Kemik Ameliyatları:

• Fulkerson ameliyatı (tuberositas tibianın anteromediale taşınması).
• Kapak yuvasının rekonstrüksiyonu (trochleaplasti).
• X bacak gibi bacak deformiteleri varsa osteotomi ile düzeltilmesi.
• Hastanın fizik muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre uygun ameliyat tekniği seçilerek uygulanır.