Omuz Kas Yırtığı: Nedir? Tedavisi, Egzersizleri, Ameliyatı

Omuz kas yırtığı (rotator cuff yırtığı), omuz çevresindeki tendonların yırtılması sonucu gelişen ve ağrı, güç kaybı ile hareket kısıtlılığına neden olan yaygın bir omuz hastalığıdır. Bu rehberde omuz kas yırtığının belirtileri, tanısı, MR bulguları, ameliyatsız tedavi seçenekleri, artroskopik omuz ameliyatı, omuz protezi, iyileşme süreci ve fizik tedavi hakkında güncel ve bilimsel bilgiler bulabilirsiniz.

Omuz Kas Yırtığı Nedir?

Omuz eklemi, tüm eksenlerde hareket edebilen bir eklemdir. Omuz ekleminin bu hareketleri yapabilmesi, omuz çevresindeki kasların düzenli ve uyumlu şekilde çalışması ile mümkündür. Omuz hareketlerini sağlayan bu dört adet kas, eklem içine uzanarak omuz başına tutunur. Bu kasların omuz başına tutunduğu bölgede görülen yaralanmalara omuz kas yırtığı denir.

Omuz kas yırtıkları tıbbi literatürde rotator manşet veya rotator cuff yırtıkları olarak adlandırılır. Omuz kas yırtığında esas bahsedilen durum, kasın omuz başına tutunduğu tendon bölgesinde görülen yırtıklardır.

Omuz Kas Yırtığı Belirtileri

Omuz kas yırtıklarının bir kısmı semptomsuz olarak ilerlerken, yırtıkların genelinde çeşitli belirtiler görülebilir.

Omuz kas yırtıklarında görülen belirtiler şunlardır:

• Ağrı
• Hareket Kısıtlılığı
• Fonksiyon Kaybı
• Kolu Kaldırmakta Zorlanma
• Donuk Omuz
• Takılma / Kilitlenme Hissi
• Eklem Çevresinden Ses Gelmesi

Bu belirtilerden bir veya birkaçının mevcut olduğu hastalarda omuz kas yırtığı açısından değerlendirme yapılması gerekir.

Omuz Kas Yırtığı Tanısı

Omuz kas yırtığının tanısı ortopedi ve travmatoloji uzmanları tarafından konulur. Yukarıda belirtilen şikâyetlerden bir veya birkaçına sahip hastalar ortopedi uzmanına başvurmalıdır. Ortopedi uzmanı tarafından ayrıntılı fizik muayene yapılır. Omuz kas yırtığından şüphelenildiğinde radyolojik görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Çekilen omuz MR’ı ile kas yırtığının kesin tanısı konulur.

Omuz Kas Yırtığı Tedavisi

Omuz kas yırtığı tanısı konulduktan sonra tedavi seçenekleri oldukça geniştir. Omuz kas yırtıklarında doğru ve uygun tedavi yönteminin seçilmesi deneyim gerektirir. Tedavi seçeneği; hastanın yaşına, beklentisine, mesleğine ve yırtığın şekline göre değişmektedir. Tedavi seçenekleri temel olarak cerrahi dışı tedaviler ve cerrahi tedaviler olmak üzere ikiye ayrılır. Buna göre daha küçük ve sınırlı yırtıklarda cerrahi dışı tedavi seçenekleri uygulanırken, ileri olgularda cerrahi tedavi gerekir.

Omuz kas yırtıklarında uygulanan cerrahi dışı tedaviler:

• İlaç Tedavileri
• Vitaminler
• Fizik Tedavi
• Egzersizler
• Eklem İçi Enjeksiyonlar

Omuz kas yırtıklarında uygulanan cerrahi tedaviler:

• Artroskopik (Kapalı) Omuz Kas Yırtığı Tamiri
• Artroskopik Omuz Kas Yırtığı Debridmanı (Temizlenmesi)
• Açık Ameliyat İle Omuz Kas Yırtığı Tamiri
• Omuz Protezi
• Ters Omuz Protezi

Bu tedavi seçenekleri; hastanın ve hastalığın durumuna göre ortopedi hekimleri tarafından belirlenmektedir.

Omuz Kas Yırtığı Egzersizleri

Omuz kas yırtığı bulunan hastalarda egzersiz tedavisi önemli bir yer tutar. Egzersizlerin temel amacı ağrıyı azaltmak, eklem hareket açıklığını korumak, donuk omuz gelişimini önlemek ve fonksiyon kaybını en aza indirmektir.

Omuz kas yırtıklarında uygulanan egzersizler pasif ve aktif omuz egzersizleri olarak iki gruba ayrılır. Pasif egzersizlerde omuz kaslarına doğrudan yük bindirilmeden hareket açıklığının korunması hedeflenir. Aktif egzersizlerde ise omuz kasları kontrollü şekilde çalıştırılarak kuvvet ve fonksiyon artırılmaya çalışılır.

Omuz kas yırtığı egzersizleri mutlaka ortopedi ve travmatoloji uzmanının kontrolünde planlanmalıdır. Egzersiz programı fizyoterapist eşliğinde öğretilmeli ve düzenli olarak takip edilmelidir.

Omuz Kas Yırtığı Ameliyatı

Omuz kas yırtıkları kapalı (artroskopik) veya açık cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir. Artroskopik omuz ameliyatlarında amaç, omuz kas yırtığını onarmak ve omuz ağrısına neden olan diğer sorunları aynı seansta tedavi etmektir.

Artroskopik omuz kas yırtığı tamirinde kemiğe metal çapalar (anchor) yerleştirilir. Bu çapalardan geçirilen yüksek dayanımlı ipler yardımıyla yırtılan tendon tekrar kemiğe dikilir. Ameliyat sonrasında hastanın omzu yaklaşık bir ay omuz askısı ile sabit tutulur. Daha sonra kontrollü omuz hareketlerine başlanır ve fizik tedavi programı uygulanır.

Omuz kas yırtığı sonrasında eklem hasarı ve ileri derecede kireçlenme gelişmiş hastalarda omuz protezi uygulanabilir. Hastanın kas yapısına ve yırtığın durumuna göre normal omuz protezi veya ters omuz protezi tercih edilir. Omuz protezi ameliyatı açık cerrahi ile uygulanır ve hastalarda yaklaşık bir hafta içerisinde kontrollü omuz hareketlerine başlanarak fizik tedavi süreci planlanır.

Omuz Kas Yırtığı Ameliyatı Sonrası Dönem

Omuz Kas Yırtığı Tamir Ameliyatı Sonrası İyileşme Dönemi: Yaklaşık 1 ay omuz kol askısı uygulanır. Bu dönemde hastanın omzunu sabit tutması, ancak elini ve dirseğini hareket ettirmesi istenir. İlk günlerde görülen ağrı, yaklaşık 5.-6. günde belirgin şekilde azalır ve ağrı kesici ihtiyacı ortadan kalkar. Birinci ayın sonunda yapılan ortopedi muayenesinden sonra hastalara fizik tedavi uygulanmaya başlanır ve omuz hareketleri kademeli olarak artırılır.

Omuz Kas Yırtıklarında Protez Ameliyatı Sonrası İyileşme Dönemi: Bu durumda omuz kol askısı uygulama süresi, tamir ameliyatlarına göre daha kısadır ve yaklaşık 10 gün uygulanır. Omuz hareketlerine daha erken başlanır. Hekim tarafından önerilen egzersizler yaklaşık 15 gün uygulandıktan sonra fizik tedaviye başlanır.