Halluks Valgus (Başparmak Eğriliği): Tedavisi ve Ameliyatı

Halluks valgus, ayak başparmağının ikinci parmağa doğru eğilmesi ve birinci tarak kemiği başında bunyon adı verilen çıkıntının oluşmasıyla gelişen ilerleyici bir ayak deformitesidir. Bu içerikte halluks valgusun nedenleri, belirtileri, tanı süreci, uygun ayakkabı seçimi, ameliyat dışı tedavi yöntemleri ve cerrahi tedavi seçenekleri tıbbi açıdan anlaşılır şekilde ele alınmaktadır.

Halluks Valgus (Başparmak Eğriliği) Nedir?

Ayak başparmağının 2. parmağa doğru yönelmesi, bununla birlikte 1. tarak kemiği alanında kemik çıkıntısı gelişmesi şeklinde görülen ilerleyici bir ortopedik deformite hastalığıdır. Başparmak kökünde beliren bu çıkıntıya bunyon (bunion) denir. Bu nedenle farklı ülkelerde bunyon hastalığı olarak da bilinir. Bunion Latincede pancar demektir ve bu alanda beliren kızarık şişlik için kullanılır.

Halluks valgus hastalığı sadece görsel bozukluk yaratan kozmetik bir problem değildir. Aynı zamanda ayakta zaman içerisinde ağrı, fonksiyon bozukluğu ve nasır oluşumuna da neden olabilir.

Halluks valgus adı verilen parmak eğriliğinin gelişmesinde problem esas olarak 1. parmakta değil, 1. tarak kemiğindedir. 1. tarak kemiği içe doğru açılarak başparmak kökünde bir çıkıntı ve ön ayak kavisinde bozulmaya neden olur. Ayak kemiklerinin diziliminde oluşan bu bozukluk yıllar içerisinde ayak başparmakta kireçlenme, 2. parmakta çekiçleşme ve bükülmeye neden olabilmektedir.

Halluks Valgus Nedenleri?

Halluks valgus gelişiminin nedenleri temel olarak 3 ana nedene dayanmaktadır:

• Genetik Faktörler: Özellikle genç yaş halluks valgus hastalarında temel etmendir.
• Uygunsuz Ayakkabı Kullanımı: Yüksek topuklu veya çok dar uçlu ayakkabılar.
• Kilo Alımı: Fazla kilo, ayaklara binen yükü artırarak halluks valgusu tetikleyebilir.

Bu nedenler; 1. tarak kemiğinde dizilim bozukluğuna ve adduktor tendon adı verilen başparmak tendonunda sıkılığa neden olur. Bunun sonucunda da 1. parmak dışa doğru döner. Hastalarda bazen bu nedenlerden bir veya birkaç tanesi bir arada bulunabilir.

Halluks Valgus Belirtileri

Halluks valgus hastalarında en temel belirti başparmak kökünde beliren çıkıntıdır. Bu şişlik zaman içerisinde büyüyüp kırmızı bir renk alabilir. Bununla birlikte başparmak 2. parmağa doğru yaklaşır, hatta bazen 2. parmağın altına doğru girebilir (cross finger - çapraz parmak görünümü). Zamanla bu bozukluk görsel, kozmetik bir probleme dönüşmektedir.

Ayak 1. tarak kemiğindeki dizilimin bozulması yıllar içerisinde ilgili alanda ağrı, nasır oluşumu, ön ayak kavisinde bozulma, düz tabanlık ve ayak eninde artışa neden olur. Hastalar dar veya deri ayakkabıları giymekte zorlanır. Halluks valgus hastalığı ilerleyici bir deformitedir ve uygun önlemler alınmazsa durumun ilerleyişi hızlanır.

Halluks Valgus Tanısı

Halluks valgus hastalığının tanısı ortopedi doktorları tarafından konulur. Halluks valgus ile ilgili semptom ve şikayetleri olan hasta ortopedi hekimlerince muayene edilir. Bunun sonrasında istenen röntgen tetkikleri ile tanı kesinleştirilir. Çekilen röntgende halluks valgus açısı ve intermetatarsal açı adı verilen metrik parametreler ortopedi hekimlerince ölçülür ve halluks valgus tanısı konulur.

Halluks Valgus Tedavisi

Halluks valgus hastalığı, öncesinde belirtildiği gibi ilerleyici bir hastalıktır. Tedavisinde; öncelikle bu hastalığın ilerlemesini durdurmaya ve var olan semptomlar ile mücadele etmeye yönelik önlemler alınmalıdır.

Halluks valgus hastalığı tedavisi cerrahi dışı ve cerrahi tedaviler anlamında iki gruba ayrılır. Cerrahi dışı tedavi yöntemleri ortaya çıkmış olan eğriliği düzeltmez, kozmetik iyileşme sağlamaz, sadece hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı ve semptomları kontrol altına almayı hedefler. Halluks valgus tedavilerinde maalesef cerrahi dışı yöntemler ile başparmak eğriliğini düzeltmek ve uygun kemik dizilimi elde etmek mümkün değildir.

Halluks Valgus'un Cerrahi Dışı Tedavi Yöntemleri:

• Geniş uçlu ve rahat ayakkabılar.
• Parmak arası silikon makaralar.
• Ön ayak kavisini destekleyen tabanlık kullanılması.
• Kilo kaybı.
• Gece atelleri.
• Ağrı kesici amaçlı buz ve krem kullanımı.
• Ağrı kesici tabletlerin kullanımı şeklinde sayılabilir.

Halluks Valgus'un Cerrahi Tedavi Yöntemleri:

• Eğer hastalarda semptomlar cerrahi dışı yöntemler ile kontrol altına alınamıyorsa cerrahi tedavi yöntemlerine başvurulur.
• Bu amaçla cerrahi tedavide düzeltici kemik kesileri (osteotomi) ve yumuşak doku gevşetme işlemleri yapılır.
• Kemik düzeltme amacı ile literatürde birçok osteotomi prosedürü yayınlanmıştır.
• Hasta ameliyat öncesinde dikkatli bir şekilde incelenir, preop planlama yapılır. Hastanın başparmak eğriliğinin şiddetine ve cerrahın seçimine göre uygun osteotomi şekli uygulanır.

Halluks Valgus Ameliyatı

Halluks valgus ameliyatı kemik ve yumuşak doku prosedürlerinin birlikte uygulandığı kompleks bir cerrahi operasyondur. Halluks valgustaki başparmak eğriliğini düzeltme anlamında birçok operasyon (osteotomi) şekli tanımlanmıştır. Chevron, Scarf, Lapidus, Akin ve modifiye Chevron bunlardan bazılarıdır. Hastanın muayenesine ve eğrilik özelliklerine göre planlama yapılır ve bu yöntemlerden bazıları uygulanır.

• Hastada eşlik eden 2. parmak veya 5. parmak deformiteleri olabilir.
• parmakta uzama ve çekiçleşme, 5. parmak kökünde çıkıntı (terzi - tailor's bunyon) da bu hastalarda görülebilir.
• Aynı ameliyat içerisinde halluks valgusa ek olarak, bu problemlere de müdahale edilir.
• Halluks valgus ameliyatları, ameliyat şekline göre ortalama 45-90 dakika sürebilir.
• Hastalar ameliyattan 1 gün sonra halluks valgus terliği giyerek yürüyebilir.
• 1 gün hastane yatışı sonrası evlerine taburcu olurlar. Halluks valgus terliği yaklaşık 15 gün kullanıldıktan sonra hastalara geniş spor ayakkabılar ile yürümeleri tavsiye edilir.