Kısmi Diz Protezi: Nedir? Avantajları ve Ameliyatı

Kısmi diz protezi (yarım diz protezi), diz kireçlenmesinin yalnızca tek bir bölümde bulunduğu seçilmiş hastalarda uygulanan eklem koruyucu bir diz protezi ameliyatıdır. Unikompartmantal diz protezi olarak da adlandırılan bu yöntemde dizin sağlam kıkırdakları, menisküsü ve bağları mümkün olduğunca korunurken yalnızca kireçlenmiş eklem yüzeyi protez ile değiştirilir. Uygun hastalarda total diz protezine göre daha küçük cerrahi kesi, daha hızlı rehabilitasyon ve dizin doğal yapılarının daha fazla korunması gibi avantajlar sağlayabilir.

Kısmi Diz Protezi (Yarım Diz Protezi) Nedir?

Kısmi diz protezi, son yıllarda uygulaması yaygınlaşan ve diz kireçlenmesinin tedavisinde başarıyla uygulanan bir diz protezi tipidir. Kısmi diz protezi literatürde yarım diz protezi, unikompartmantal diz protezi veya UDP olarak adlandırılabilir. Bu isimlerin hepsi eş anlamlıdır.

Diz eklemi; iç kompartman, dış kompartman ve kapak kompartmanından oluşur. Kısmi diz protezi, total diz protezi gibi dizin tüm eklem yüzeylerinin değil, sadece kireçlenme bulunan kısmının (kompartmanının) değiştirildiği diz protezi tipidir. Diz ekleminin sadece bir bölümüne protez takıldığı için total diz protezine göre birtakım avantajları mevcuttur.

Kısmi Diz Protezinin Avantajları Nelerdir?

Kısmi diz protezi uygun hastalarda çok tatmin edici sonuçlara sahiptir. Total diz protezinden farklı olarak;

• Sağlam kıkırdak yüzeylerine müdahale edilmez.
• Ön çapraz bağ ve arka çapraz bağ yapılarına dokunulmaz, korunur.
• Sağlam diz tarafındaki menisküs çıkarılmaz, korunur.
• Tam diz protezine göre daha küçük bir kesi ile yapılır.
• Dizin büyük bölümü korunduğu için rehabilitasyon daha hızlı olur.
• Dizin büyük bölümü korunduğu için tam diz protezindeki gibi protez hissi olmaz ve hasta ameliyatlı dizini kendi dizi gibi hissetmeye devam eder.

Kısmi Diz Protezi Hangi Hastalara Uygulanır?

Kısmi diz protezi uygulanacak hastalar özenle seçilmelidir. Yanlış hasta seçimi, hastaların mutsuz olmasına ve kısa dönemde revizyon ihtiyacına neden olabilir. Kısmi diz protezinde revizyon gerekirse total diz protezleri ile revizyon yapılır.

Diz eklemi; iç kompartman, dış kompartman ve kapak kompartmanı olmak üzere üç bölümden oluşur. Dizin tek kompartmanında kireçlenme olup diğer kısımların sağlam olduğu durumlarda kısmi diz protezi uygulanır. Kısmi diz protezleri dizin izole olarak;

• Medial (iç) kısım kireçlenmelerinde uygulanabilir.
• Lateral (dış) kısım kireçlenmelerinde uygulanabilir.
• Kapak (patellofemoral) kireçlenmelerinde uygulanabilir.

Kısmi Diz Protezi Hangi Hastalara Uygulanamaz?

Kısmi diz protezleri her hastaya uygulanamaz. Total diz protezinden farklı olarak daha dar bir hasta grubuna bu protezler uygulanabilir.

Aşağıda belirtilen durumların varlığında kısmi diz protezi uygulanamaz ve bu hastalara total diz protezi uygulamak gerekir:

• Dizin 2 veya daha fazla kompartmanında (iç, dış veya kapak kompartmanı) kireçlenme.
• Dizde fleksiyon kontraktürü (dizin tam olarak açılmaması).
• İleri seviye romatizmal hastalıklar.
• Dizde ileri seviye şekil bozukluğu (yay veya X bacak) olması.

Kısmi Diz Protezi Ameliyatı

Kısmi diz protezi operasyonu ortopedi cerrahları tarafından yapılır. Dizin ön tarafından yapılan yaklaşık 7 cm’lik kesi üzerinden uygulanır. Operasyon esnasında ön ve arka çapraz bağlar korunur. Dizin sadece kireçlenme olan kompartmanı protez ile değiştirilir ve diğer kısımlara dokunulmaz.

Operasyon yaklaşık 45 dakika sürer. Hasta ertesi gün ameliyatlı taraf üzerine bastırılarak yürütülür. Bir veya iki gün hastane yatışı gerektiren bir operasyondur.

Operasyondan hemen sonra diz hareketlerine ve fizyoterapiye başlanır. Hastalar yaklaşık 20 gün sonra dizlerini tam büküp açmaya başlarlar. Aksamadan yürümeleri ise ortalama 6 hafta sürmektedir.