Diz Protezi Enfeksiyonu: Nedenler, Tanısı ve Tedavisi

Diz protezi enfeksiyonu, protez ameliyatı sonrası ağrı, şişlik, kızarıklık, akıntı ve protez gevşemesi gibi ciddi sorunlara yol açabilen önemli bir komplikasyondur. Diz protezi enfeksiyonu belirtileri, nedenleri, tanısı ve tedavisi hakkında doğru bilgi edinmek, erken müdahale ve başarılı tedavi süreci için kritik öneme sahiptir. Diz protez ameliyatı sonrası gelişen enfeksiyonların erken fark edilmesi, protezin korunması ve tedavi başarısı açısından büyük önem taşır.

Diz Protezi Enfeksiyonu Nedir?

Son evre diz kireçlenmesi bulunan ve cerrahi dışı tedavi yöntemleri ile şifa bulamayan hastalarda protez ameliyatı uygulanır. Protez sonrası gelişebilecek komplikasyonlardan bir tanesi de protez enfeksiyonudur.

Bakteri veya diğer organizmalar protez üzerine ve çevre dokulara yerleşerek enfeksiyon oluşturabilirler. Tıpta, bu duruma protez çevresi eklem enfeksiyonu denir. Bölgede çoğalan mikroplar, biyofilm adı verilen bir tabaka oluşturarak antibiyotiklere karşı direnç geliştirebilir. Bu da protez enfeksiyonlarının tedavisinin zorlu olmasının nedenidir.

Literatürde, protez ameliyatlarında enfeksiyon oranı %1-2 arası bildirilmiştir. Revizyon protezlerinden sonra enfeksiyon gelişme riski ise %4 olarak belirtilmiştir.

Diz Protezi Enfeksiyonu Belirtileri

Protez enfeksiyonunda en tipik bulgu ağrıdır. Ağrıya bazen şişlik, kızarıklık ve yürüme güçlüğü eşlik eder. Enfeksiyonun şiddetli olduğu durumlarda akıntı ve fistül oluşumu da klinik tabloya eklenebilir. Protez enfeksiyonlarında her zaman bu klinik semptomlar aynı anda olmayabilir.

Bazen enfeksiyonu yaratan mikropların gücü zayıf olabilir; buna düşük virülanslı suş denir. Bu durumda hastada subklinik enfeksiyon dediğimiz durum gelişir ve sadece hafif-orta şiddette ağrı olabilir.

Enfeksiyon zamanla protez materyalinde ve diz kemiklerinde aşınmaya neden olur. Bu nedenle aylar-yıllar içerisinde protez gevşer ve ağrı şiddetinde artış görülür. Bu duruma septik gevşeme denir. Septik gevşeme durumunda genel durum bozukluğu da olabilir ve son olarak hasta yürüyemez hâle gelir.

Diz Protezi Enfeksiyonu Nedenleri

Protez enfeksiyonunun nedeni dizdeki ortopedik implantlara yerleşen mikroplardır. Ameliyata bağlı durumlar veya yıllar sonra kan yoluyla mikrobun dize gelmesi sonucu gelişebilir.

Protez enfeksiyonunun en sık görülen nedenleri aşağıdaki gibi sayılabilir:

• Ameliyathane veya kullanılan protezlerdeki sterilite problemi.
• Ameliyatın uzun sürmesi.
• Ameliyat öncesi 3 aylık kan şekeri (HbA1c) değerinin 7,5’ten fazla olması.
• Yara pansumanı ve yara korumasının uygun yapılamaması.
• Ameliyat sonrası antibiyotik kullanımının yetersiz olması.
• Vücutta başka bir bölgede enfeksiyon gelişmesi; diş çürükleri, idrar yolu enfeksiyonu, cilt-tırnak mantarı gibi ve bu mikropların kan yoluyla proteze ulaşması.

Diz Protezi Enfeksiyonu Tanısı

Protez ameliyatından hemen sonraki günlerde (akut dönem) veya yıllar sonra (kronik dönem) protez enfeksiyonları görülebilir. Diz çevresinde kızarıklık, şişlik, ani şiddetlenen ağrı ve hareket kısıtı olması durumunda protez enfeksiyonu şüphesi doğar. Hastaya röntgen çekilerek kan tetkikleri yapılır.

CRP, sedimentasyon ve beyaz küre (WBC) değerlerine bakılır. Bu tetkiklerde bir enfeksiyon şüphesi olması durumunda hastanın dizinden sıvı alınır (ponksiyon ile sinovyal sıvı alınması) ve kültüre gönderilir. Laboratuvar sonuçlarının çıkması ile kesin tanı konulmuş olur.

Diz Protezi Enfeksiyonu Tedavisi

Protez enfeksiyonu tanısı alan hastalarda sadece antibiyotik tedavisi vermek yetmez. Ameliyat ve antibiyotik tedavileri beraber uygulanır. Protez enfeksiyonu tedavisinde karar vermede esas önemli olan faktör, ameliyattan sonra geçen süredir. İlk bir ayda gelişen enfeksiyona akut protez enfeksiyonu denir.

Akut dönemde hasta tanı alırsa protez çıkarılmaz. Debridman dediğimiz enfeksiyon alanlarını temizleme ve yıkama ameliyatı yapılır ve polietilen adı verilen yumuşak protez parçası değiştirilir. Ameliyatta alınan parçaların kültür sonuçlarına göre uygun antibiyotik başlanır.

Bu ameliyata DAIR (debridement, antibiotics and implant retention) adı verilir. Birinci aydan sonra gelişen protez enfeksiyonlarında 2 aşamalı bir operasyon gereklidir. Birinci ayda bakteriler biyofilm adı verilen maddeyi protez üzerinde oluşturmuş olur; bu nedenle 1. aydan sonra gelişen enfeksiyonlarda protezi çıkarmak gerekir.

Birinci aşamada protez çıkarılır, yerine antibiyotikli kemik çimentosu konulur. Ameliyatta gönderilen doku kültürlerinin sonucuna göre antibiyotik başlanır. Hastanın dizinde ortalama 3 ay antibiyotikli çimento kalır. Bu dönemde hasta antibiyotik tedavisi görür ve kan enfeksiyon değerleri takip edilir.

CRP normale döndükten sonra antibiyotik sonlandırılır. Sonra 3 hafta boyunca enfeksiyon laboratuvar değerlerine bakılır. Değerler normal devam eder, yükselmezse revizyon protez ameliyatı uygulanır.