Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı

Tibia (kaval kemiği) kırığı; düşme, spor yaralanması, trafik kazası veya stres yüklenmesi sonrası gelişebilen, bacakta şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, şişlik ve yürüyememe ile seyreden önemli bir ortopedik yaralanmadır. Bu içerikte tibia kırığının türleri, belirtileri, tanı süreci, cerrahi ve alçı tedavisi seçenekleri, ameliyat sonrası yürüme dönemi, iyileşme süreci ve fizik tedavi gerekliliği ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Nedir?

Diz ile ayak bileği arasında bulunan ve bu iki eklemi birbirine bağlayan bacak kemiğine tibia (kaval kemiği) adı verilir. Tibia ve fibula kemikleri bacakta bulunan iki kemiktir.

Herhangi bir nedenle tibia kemiğinde gerçekleşen kırıklara tibia kırıkları denir.

Tibia kırıklarının büyük bölümü travma sonucu gerçekleşir. Düşme, spor yaralanmaları ve trafik kazaları; en sık tibia kırığı nedenleridir.

Bazen fazla ayakta durma veya fazla zorlama/yorulmaya bağlı olarak tibia kemiği içinde kanama ve ödem görülür; bu yaralanmaya ise tibia stres kırığı adı verilmektedir.

Tibia kırıkları 3 ayrı noktada gerçekleşebilir:

Tibia üst uç kırıkları (plato kırığı da denir ve diz eklemini ilgilendirmektedir).

Tibia orta hat kırıkları (tibia şaft kırığı).

Tibia alt uç kırıkları (pilon kırığı da denir ve ayak bileği eklemini ilgilendirmektedir).

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Belirtileri

Tibia kırıklarında temel bulgu, travma anında beliren şiddetli bacak ağrısıdır. Buna ek olarak kırık sonrası bacakta şekil bozukluğu ve deformite de gelişir.

Zaman içerisinde şişme ve morarma belirir. Hasta kırılan bacağın üzerine basamaz ve yürüyemez.

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Tanısı

Tibia kırıkları genellikle acil serviste tanı alır. Hasta acilde muayene edilir ve kırık şüphesi ile röntgen çekilir. Röntgen tetkiki ile kesin tanı konularak tedavi planlamasına geçilmektedir.

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Tedavisi

Yetişkin yaş grubunda tibia kırıklarında cerrahi tedavi uygulanması altın standart tedavi yöntemidir. Bu hastalarda eğer kırık stres kırığı tarzında bir kırık değilse, tedavisinde cerrahi seçeneklere başvurulur.

Hastada ameliyata engel olacak şekilde çok fazla ek hastalık bulunması ya da hastanın kesinlikle ameliyat olmak istememesi durumunda uzun bacak alçı tedavisi de uygulanabilir.

Tibia kırıklarında alçı uygulamasına; gerek iyileşme süresini uzatması, gerek kaynamama/uygunsuz pozisyonda kaynama riski yaratması, gerekse de pıhtı atma riski nedeniyle ancak B planı olarak başvurulur.

Günümüzde modern tıpta, hastanın bir an önce iyileşerek günlük hayatına dönmesi hedeflendiği için tibia kırıklarında cerrahi tedavi seçeneği ilk tercih olarak uygulanmaktadır.

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Ameliyatı

Tibia kırıklarında hangi ameliyatın yapılacağı kırığın yerine göre değişir.

Tibia alt uç ve tibia üst uç kırıklarında açık plak vida uygulaması yapılmaktadır.

Tibia orta hat (tibia şaft) kırıklarında ise tibia çivisi ameliyatı, perkütan dediğimiz 2 cm kesiler üzerinden yapılmaktadır.

Tibia kırık ameliyatları eğer cilt durumu kötü ise bazen 15-20 güne kadar beklemeyi gerektirebilir. Bu durumda hastanın kırık bacağı; alçı veya dışarıdan takılan fiksatörler ile ameliyata kadar bekletilir. Beklenen bu süre içinde bacaktaki şişliğin geçmesi, cildin yumuşaması ve ameliyata uygun hale gelmesi hedeflenir.

Tibia kırık ameliyatları, kırığın yerine ve uygulanacak cerrahi implant çeşidine göre (plak + vida / vida / çivi) ortalama 45-90 dakika sürmektedir.

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Ameliyatı Sonrası Yürüme Ve İyileşme Dönemi

Tibia kırığı ameliyatı yaklaşık 1-2 gün yatış gerektirir. Ameliyattan sonra bacağa alçı veya atel uygulanmaz. Bir süre sargı veya bandaj kullanılabilir.

Hastaya yattığı süre içerisinde gerekli olan diz ve ayak bileği egzersizleri gösterilir ve hastanede ve evde düzenli egzersiz yapması istenir.

Şişlik ve yara yeri kontrolleri yapılarak hastaya ağrı kesici uygulanır.

Bacağı yüksekte tutması ve buz uygulamaları, şişliği azaltması açısından ameliyattan sonra da önerilir.

Tibia kırığı ameliyatlarından 1 gün sonra hasta destekli (koltuk değneği / walker) bir şekilde yürüyebilir. Eğer çivi ameliyatı yapıldı ise hasta ameliyatlı tarafa hemen yük verebilir. Eğer plak + vida ameliyatı yapıldıysa, ameliyatlı tarafa basmak için 4-6 hafta beklemek gerekir.

Tibia (Kaval Kemiği) Kırığı Tedavisi Sonrası Fizik Tedavi Gerekir Mi?

Hastaya operasyondan hemen sonra egzersizleri verilerek diz ve ayak bileği eklemi hareketli tutulur ve hasta yürütülür.

Ancak yaralanmanın büyüklüğü itibarıyla kas kaybı olması kaçınılmazdır.

Bu nedenle hastalara ameliyattan sonraki dönemde rehabilitasyon ve günlük hayata dönüşün hızlanması adına fizyoterapi mutlaka önerilir.