Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı: Nedir? Tanısı ve Tedavisi

Kalkaneus (topuk kemiği) kırığı, topuk kemiğinde gelişen ve yürüme fonksiyonunu etkileyen önemli bir kemik yaralanmasıdır. Kırığın tipi, eklem yüzeylerinin durumu ve yumuşak doku hasarı tedavi planını belirler. Röntgen ve tomografiyle yapılan değerlendirme, ameliyatsız takip veya cerrahi tespit seçeneklerine yön verir. Ameliyat sonrası yük verme, yürüme ve fizik tedavi süreci kırığın özelliklerine göre düzenlenir.

Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı Nedir?

Bacaktan gelen yükü yer zeminine aktaran ayak kemiklerinden ilki kalkaneus (topuk kemiği)dir. Kalkaneus kemiği talus, cuboid ve navikula kemikleri ile eklem yapar. Bu nedenle hem ayak eklem fonksiyonları hem de ayak bileği eklem fonksiyonlarında rol alan temel bir kemiktir. Genellikle travmalar olmak üzere, birtakım sebepler sonucu topuk kemiğinin kırılmasına kalkaneus kırığı denir. Kalkaneus kırıkları geliştiği zaman hem ayak hem de ayak bileği etkilenir ve yürüme fonksiyonu tamamen kaybolur.

Kalkaneus kırıklarında yumuşak doku etkilenmesi çok önemlidir. Kırık ile beraber ciltte şiddetli etkilenme olabilir ve bu durum hastanın tedavisini sekteye uğratabilir. Bu nedenle kalkaneus kırıklarında cildin durumu çok iyi değerlendirilmelidir.

Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı Nasıl Oluşur?

Kalkaneus kırıklarının en sık nedeni travmalardır. Burkulma ve küçük darbelerle kalkaneus kırığı görülme ihtimali düşüktür. Kalkaneus kırıkları genelde yüksekten düşme, trafik kazaları, deprem, iş kazaları veya ezilme gibi yüksek enerjili travmalar ile birlikte görülür.

Fazla kullanıma ve ayakta kalmaya bağlı gelişen kalkaneus stres kırıkları veya tümörlere bağlı gelişen patolojik kalkaneus kırıkları, daha nadir görülen topuk kemiği kırığı nedenleridir.

Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı Belirtileri

Kalkaneus ayak ve ayak bileği fonksiyonlarında temel rol alan bir kemik olduğundan, kırık gelişmesi hâlinde yürüme işlevi bozulur. Kişi kırık ayak üzerine basamaz. Bu bölgede şiddetli ağrı ve yumuşak dokuda şişme ve morarma görülür. Ciltte gerginlik ve parlaklık artışı izlenebilir.

Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı Tanısı

Travmalar sonrası topuk çevresinde şiddetli ağrı ve basamama şikâyetleri ile hastalar genelde acile başvurur. Burada çekilen röntgen ve tomografiler ortopedi hekimleri tarafından değerlendirilir ve kesin tanısı konulur.

Kırık tanısı konulduktan sonra tedavi planlaması adına kırık sınıflaması yapılır, parçalı olup olmadığı, eklemleri ilgilendirip ilgilendirmediği değerlendirilir ve tedavi planlaması yapılır.

Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı Tedavisi

Kalkaneus kırıklarının tedavisi kırığın tipine, yerine, parça ve ayrışma durumuna göre planlanır.

Ameliyatsız Tedavi Edilen Kalkaneus Kırıkları:

• Parçalı olmayan ve ayrışmamış kırıklar.
• Eklemde etkilenme yaratmayan ve kemikte çökmeye neden olmayan kırıklar.
• İleri yaşlı hastalar.
• Kalkaneus stres kırıkları gibi kırık durumlarında genellikle cerrahi dışı (konservatif) tedavi yöntemleri uygulanır.

Bu hastalara bandaj veya atel tedavisi yapılarak kırık takip edilir.

Ameliyat Gerektiren Kalkaneus Kırıkları:

• Çok parçalı ve ayrışmış (deplase) kırık gelişimi.
• Cildin yaralandığı açık kalkaneus kırıkları.
• Eklemde basamaklanma veya çökme gelişen kalkaneus kırıklarında cerrahi tedavi yöntemleri uygulanmaktadır.

Kalkaneus (Topuk Kemiği) Kırığı Ameliyatı

Kalkaneus kırıkları ameliyat edilmeden önce cildin durumu iyi değerlendirilmelidir. Buna göre kalkaneus kırıklarına sıklıkla eşlik eden ciltte aşırı şişlik, gerginlik durumu var ise operasyon 15 güne kadar ertelenebilir.

Cilt yumuşadıktan ve şişlik azaldıktan sonra operasyon gerçekleştirilmelidir. Kalkaneus kırıklarına nasıl bir operasyon yapılacağı kırığın yerine ve tipine bağlı değerlendirilir. Cerrahi tedavi seçeneği olarak duruma göre açık veya kapalı operasyonlar yapılabilir.

Kırığı sabitleme amacı ile plak-vida veya sadece vida tercih edilebilmektedir. Ayrıca çok parçalı ve eklemin düzeltilemediği kalkaneus kırıklarında akut olarak topuk eklemini dondurma (subtalar artrodez) tedavisi de uygulanabilmektedir. Kalkaneus kırık ameliyatları ortalama 1 saat sürmekte olup yumuşak doku iyileşme durumuna göre 1–7 gün hastane yatışı gerektirir.